[...] "Μια εποχή στην κόλαση": ένα κείμενο αναμφίβολα διαχρονικό, αλλά ιδιαίτερα κοντινό στην εποχή μας. Σήμερα που όλα παγκοσμιοποιούνται κι οι αποχρώσεις σβήνουν στη μεταμοντέρνα ύφεση και αφωνία το "Μια εποχή στην κόλαση" ίσως να είναι το κατεξοχήν όχημα για μια καινούργια περιπέτεια, κολασμένη ή παραδείσια, διόλου πάντως χλιαρή και γκρίζα. Ένα κείμενο που δεν εντάσσεται πουθενά: ποίηση, μαρτυρία, αφήγημα, θεατρικός μονόλογος, φιλοσοφικό δοκίμιο, αυτοβιογραφία, χρονικό, ποιητική τέχνη, εξομολόγηση, ασκητική, προφητεία. Όλα αυτά και τίποτα απ' όλα αυτά. Μια πορεία από την απόλυτη λάμψη στην αμείλικτη πραγματικότητα, που καταλήγει στην απόλυτη σιωπή. Το παρανάλωμα. Η αλχημεία του βίου και του λόγου. Η αναίρεση. Το ψύχος της φλόγας και το καύμα του χιονιού. [...]Μια ποίηση φυγής που τρομάζει τους εφησυχασμένους, καθώς αποστρέφεται το κατεστημένο και τους αστούς, χωρίς να χαρίζεται σε καμιά κοινωνική τάξη. [...] (Από τον πρόλογο του Χριστόφορου Λιοντάκη)
Χτες "ήμασταν όλοι Τσάρλι". Όλοι όμως. Όσοι υποστηρίζουμε την ελευθερία της έκφρασης, του Τύπου, της σάτιρας, της κριτικής σκέψης απέναντι στο κάθε είδους σκοταδισμό. Και πολύ σωστά ήμασταν και είμαστε. Τσάρλι βέβαια έγιναν μαζί μας κι άλλοι πολλοί χωρίς να το θέλουμε, για τους δικούς τους λόγους. Ο Σαμαράς, ο Άδωνις, η Λεπέν, ο Ολάντ, τα περισσότερα κράτη μέσω επίσημων δηλώσεων καταδίκης, ο μέσος νοικοκυραίος στη Γαλλία, στην Ελλάδα και στις περισσότερες δυτικές χώρες, οι χριστιανοταλιμπάν, οι απλοί χριστιανοί, οι ισλαμόφοβοι, οι ξενόφοβοι γενικότερα, οι φασίστες κλπ. Γενικά η πλειοψηφία ήταν Τσαρλι. Μεταδόθηκε τόσο μαζικά η είδηση, που ακόμα και η γιαγιά μου στο χωριό που βλέπει μόνο μέγκα και ψηφίζει Σαμαρά έγινε Τσάρλι κι αυτή. Είχε που είχε το φόβο εδώ και μήνες ότι μπορεί να της επιτεθεί στο άσχετο ισλαμιστής τρομοκράτης, το είδε και στις ειδήσεις με τρομακτική μουσική, άκουσε και από κει τους πυροβολισμούς και επιβεβαιώθηκε. Τώρα πλέον φοβάται 5 φορές πιο πολύ αυτό και μόνο, της έγινε έμμονη ιδέα. Αν τη ρώταγες τώρα, θα ήθελε έναν ένοπλο αστυνομικό έξω απ'την πόρτα της.
Θα μου πεις ότι όλοι αυτοί δεν κατάλαβαν ούτε θα καταλάβουν τι σατίριζε η εφημερίδα, γιατί σατίριζε και τους ίδιους. Το δέχομαι και συμφωνώ, αλλά δεν αλλάζει το γεγονός. Αλλά γι'αυτό ποτέ δε μ'άρεσαν τα "είμαστε όλοι..κάτι". Γιατί ούτε είμαστε ούτε θα γίνουμε όλοι αυτό το κάτι με μια δήλωση στο facebook, ούτε καν με μια συγκέντρωση στο σύνταγμα. Βέβαια δεν είναι και τόσο δύσκολο να "είσαι Τσάρλι" όταν είσαι λευκός δυτικός, ή αν ανήκεις στις κατηγορίες που ανέφερα παραπάνω. Είναι λίγο ευκολότερη η αλληλεγγύη όταν το αντικείμενό της σου μοιάζει. Και γίνεται ακόμα πιο εύκολο όταν το αντικείμενο της καταδίκης σου, ο δράστης στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι κάτι που έτσι κι αλλιώς φοβόσουν και σε τρομοκρατούσε από πριν. Δε θυμάμαι πχ ποτέ τόσο μαζικά οι ευρωπαίοι να "είναι όλοι" σκούροι μετανάστες στην ίδια τους τη χώρα για παράδειγμα ή Ρομά, ή Παλαιστίνιοι, Σύριοι, Αφγανοί ή Κούρδοι. Ούτε να "ήταν όλοι" τα θύματα της συνεργασίας τους στο ΝΑΤΟ με τις ΗΠΑ. Είναι λίγο δυσκολότερο αυτό. Δεν είναι το ίδιο πιασάρικο θα μου πεις στο μέσο νοικοκυραίο.. Πιο δύσκολο είναι "να είσαι" σήμερα Τσάρλι αν είσαι μετανάστης από αραβική χώρα στη Γαλλία που θα σε κοιτάνε όλοι με μισό μάτι και μπορεί να σου επιτεθούν επειδή στα μάτια τους ταιριάζεις με το προφίλ ισλαμιστή τρομοκράτη. Ήδη η Γαλλία αστυνομοκρατείται όσο ποτέ άλλοτε με κάτι ανάμεσα σε μπάτσους και στρατιώτες με αυτόματα στο χέρι και το δάχτυλο έτοιμο στη σκανδάλη, η Λεπέν πρότεινε την επαναφορά της θανατικής ποινής, και έγιναν επιθέσεις από φασίστες σε χώρους προσευχής, σε μαγαζιά μεταναστών κλπ. Στη Γερμανία το φασιστικό-ισλαμοφοβικό Pegida κάνει μεγάλες διαδηλώσεις στις μεγαλύτερες πόλεις και στην Ελλάδα ο Σαμαράς τρομοκρατεί τους νοικοκυραίους ταυτίζοντας τους μετανάστες και τους πρόσφυγες πολέμου με τους δολοφόνους. Γι'αυτό λοιπόν για σήμερα εγώ θα "είμαι" αυτό που φοβάσαι, όχι αυτό που ταυτίζεσαι με ευκολία.
Ο Ζίγκμουντ Φρόιντ, πατέρας της ψυχολογίας, στο βιβλίο του η ψυχολογία των μαζών και η ανάλυση του εγώ, αναλύει τα βασικά χαρακτηριστικά της ψυχολογίας των κοινωνιών αναφέροντας πως οι μάζες διακατέχονται από τα αρχέγονα ένστικτα του ανθρώπου τα οποία ως επί το πλείστον είναι βίαια, επιθετικά και σεξουαλικά. Αυτές οι δυνάμεις μπορεί να οδηγήσουν τις κοινωνίες στο χάος. Ακόμη ισχυριζόταν ότι οι μάζες είναι χειραγωγίσιμες, είναι εύπλαστες κι ότι μπορείς να αγγίξεις τις επιθυμίες και τους φόβους τους και να τους χρησιμοποιήσεις προς όφελός σου.
Έπειτα από αυτές τις παρατηρήσεις του Φρόιντ αναπτύχθηκαν πολλές θεωρίες και μέθοδοι για την χειραγώγηση της ψυχολογίας των μαζών και των έλεγχο των κοινωνιών.
Μπερνέζ, ο πατέρας των Δημοσίων σχέσεων.
η σύνδεση των προϊόντων μαζικής παραγωγής με ασυνείδητες επιθυμίες, πείθει τον κόσμο να αγοράζει πράγματα που δεν χρειάζεται
Κύριος εκφραστής των θεωριών αυτών ήταν
ο μαθητής και ανιψιός του Φρόιντ, Έντουαρντ Μπερνέζ,
ο οποίος θεωρείται και ο πατέρας των «Δημοσίων Σχέσεων» και ο άνθρωπος που έπλασε την κοινωνία της κατανάλωσης.
Ο Μπερνέζ, δίδαξε πρώτος πώς η σύνδεση των προϊόντων μαζικής παραγωγής με ασυνείδητες επιθυμίες, πείθει τον κόσμο να αγοράζει πράγματα που δεν χρειάζεται. Προέκυψε έτσι μια νέα πολιτική ιδέα για τον έλεγχο της μάζας η οποία υποστήριζε ότι όταν ικανοποιούνται οι ασυνείδητες επιθυμίες του κόσμου, τότε αυτός γίνεται «ευτυχισμένος» και πειθήνιος. Τότε ακριβώς ξεκίνησε η εποχή του καταναλωτισμού η οποία κυριαρχεί έως σήμερα στον δυτικό κυρίως κόσμο, επηρεάζοντας σταθερά τους φόβους και τις επιθυμίες
Χειραγώγηση του φόβου και των επιθυμιών
Οι άνθρωποι ήθελαν πια να αποκτήσουν –ή έστω να κατασκευάσουν ή να δανειστούν - έναν εαυτό, ανεξάρτητο και διαφορετικό απ’ όλους τους άλλους -κι αυτή ακριβώς την εικόνα άρχισε να τους πουλάει η διαφήμιση. Η παλιότερη ιδέα περί της αξίας του ατόμου, που είχε εισαχθεί με τον Διαφωτισμό, συμπληρώθηκε με τη νέα ιδέα πως το άτομο είναι οι επιθυμίες του, και πήρε την αξία θρησκείας στις σύγχρονες κοινωνίες. Χάρη στις μελετημένες εκστρατείες του Μπερνέζ, οι τεχνικές της διαφήμισης έγιναν το μαγικό ραβδί που μας κρατάει μονίμως σε μια μαζική (και μαγική) αυταρέσκεια.
Καθώς η κοινωνία απέρριπτε την προπαγάνδα μετά τον πόλεμο, ο Μπερνέζ επινόησε ένα πιο ελκυστικό όνομα για την κοινωνική εκδοχή της: «Δημόσιες Σχέσεις». Άρχισε να μελετά επισταμένα τα έργα του θείου του. Σύντομα ανακάλυψε ότι δεν χειραγωγεί η πληροφορία τα πλήθη, άποψη που επικρατούσε έως τότε, αλλά το ασυνείδητο. Ξεκίνησε να πειραματίζεται με το μυαλό της λαϊκής κυρίως τάξης και να μελετά τα συναισθήματά της. Έδειξε το μεγάλο του ταλέντο στη χειραγώγηση των ασυνείδητων επιθυμιών όταν εταιρίες τσιγάρων του ζήτησαν να διερευνήσει τρόπους να αυξήσουν την πελατεία τους και να πείσει και τις γυναίκες να καπνίσουν, θέαμα που έως τότε θεωρούνταν ταμπού.
Οι δάδες της ελευθερίας
Την εποχή εκείνη οι γυναίκες δεν κάπνιζαν δημόσια, πράγμα που περιόριζε στο μισό τους πιθανούς
αγοραστές. Ο Μπερνέζ είχε την ιδέα να υποβληθεί ένα δείγμα γυναικών σε ψυχανάλυση, ώστε να φανεί τι πραγματικά σημαίνει το προϊόν γι αυτές. Το συμπέρασμα ήταν πως σε βαθύτερο επίπεδο οι γυναίκες συνέδεαν το κάπνισμα με την ανδρική σεξουαλική εξουσία και την χειραφέτηση. Έτσι οργανώθηκε η ανάλογη διαφημιστική καμπάνια, με μηνύματα που συνέδεαν εντέχνως το κάπνισμα με την ανεξαρτησία. Με την πρόθυμη συνεργασία των φεμινιστριών, που στη διάρκεια μιας παρέλασης οργάνωσαν την πρώτη δημόσια εμφάνιση γυναικών που κάπνιζαν αυτό που οι ίδιες ονόμαζαν "δάδες της ελευθερίας" (torches of freedom), ο παρθένος στην διαφήμιση πληθυσμός υπέκυψε στο δέλεαρ κι έτσι έκτοτε όλες οι γυναίκες του πλανήτη απέκτησαν το δικαίωμα στην "εσωτερική" παρόρμηση να καπνίσουν.
Αυτή ήταν ίσως η πρώτη φορά που η ανάγκη για χειραφέτηση χρησιμοποιούνταν τόσο ξεκάθαρα για χάρη ευτελών (δηλαδή αμιγώς οικονομικών) μηχανισμών χειραγώγησης.
Γιατί ο κόσμος αγοράζει πράγματα που δεν χρειάζεται τεχνικές ώθησης προς τη μαζική κατανάλωση
Μετά τον πόλεμο, οι εταιρίες μαζικής παραγωγής αντιμετώπισαν το φόβο του πλεονάσματος κι ήταν αναγκαίο να πείσουν τον κόσμο πως έπρεπε να αγοράσει αυτά τα προϊόντα, έπρεπε ο κόσμος να εκπαιδευτεί ώστε να επιθυμεί νέα πράγματα προτού καν χαλάσουν τα παλιά. Έπρεπε με λίγα λόγια να δημιουργηθεί μια νέα νοοτροπία: οι επιθυμίες όφειλαν να ξεπερνούν τις ανάγκες, σημασία είχε να αγοράζει η μάζα προϊόντα που δεν χρειάζεται αλλά που επιθυμεί. Ο Μπερνέζ, ανέπτυξε διάφορες τεχνικές ώθησης προς τη μαζική κατανάλωση τη δεκαετία του 1920 οι οποίες εφαρμόζονται έως σήμερα. Συνέδεσε τα προϊόντα με αστέρες του κινηματογράφου, έπεισε τις αυτοκινητοβιομηχανίες να προωθήσουν τα αυτοκίνητά τους ως σύμβολα αρρενωπότητας, ξεκίνησε το "product placement" στις ταινίες.
Το κύμα καταναλωτισμού που ακολούθησε οδήγησε με τη σειρά του στην έκρηξη του χρηματιστηρίου καθώς και εδώ ενεπλάκη ο Μπερνέζ: δημιούργησε και στήριξε την αντίληψη ότι και η εργατική τάξη μπορούσε να αγοράσει μετοχές δανειζόμενη από τις τράπεζες τις οποίες ο ίδιος εκπροσωπούσε.
Η μάζα πρέπει να κατευθύνεται στην κατανάλωση
Ο Μπερνέζ επίσης υποστήριζε πως ο πιο ασφαλής τρόπος για να προστατευτεί η δημοκρατία είναι να
αποσπάται η προσοχή της μάζας από επικίνδυνες πολιτικές ιδέες και έντεχνα να κατευθύνεται μόνο προς την κατανάλωση. Ως μόνη εξαίρεση πρότεινε τον τεχνητά και διαρκώς υποδαυλιζόμενο φόβο και απέχθεια προς "τους κομμουνιστές" (με δυο λόγια, η θεωρία του ήταν: "ο ασυνείδητος φόβος φυλάει τα έρμα …"). Ο πρόεδρος Αϊζενχάουερ τελικά υιοθέτησε την άποψη του και οι αμερικανοί άρχισαν έκτοτε μαζικά να φοβούνται και να καταναλώνουν. Το ίδιο ακριβώς καλλιεργήθηκε σε Αμερική και Ευρώπη και μετά την 11η Σεπτεμβρίου: υπεραπλουστευτικές ερμηνείες περί "καλού και κακού" και μαζική κατανάλωση ήταν και εδώ το κυρίαρχο μοτίβο -ελάχιστα βασισμένο στην αλήθεια, αλλά πολύ ανακουφιστικό για τις μάζες.
Δεν κυβερνά ο λαός αλλά οι επιθυμίες του
Η κόρη του Μπερνέζ, Αν Μπερνέζ αναφέρει σχετικά: «Ο πατέρας μου χειραγώγησε τον κόσμο κάνοντας τον να πιστεύει ότι δεν θα είχε πραγματική δημοκρατία χωρίς καπιταλισμό και ελεύθερη αγορά […]
Υπαινίσσονταν ότι δημοκρατία και καπιταλισμός ήταν ενωμένα. Είναι όμως μια μορφή δημοκρατίας που αντιμετωπίζει τους ανθρώπους ως παθητικούς καταναλωτές κι όχι ως ενεργούς πολίτες». Και συμπληρώνει: «Δεν προστάζει πλέον ο λαός αλλά οι επιθυμίες του. Ο λαός δε συμμετέχει στη λήψη των αποφάσεων κι έτσι η δημοκρατία περιορίζεται από την ενεργό συμμετοχή στην παθητική κατανάλωση που κατευθύνεται από ένστικτα και ασυνείδητες επιθυμίες. Κι όποιος έχει πρόσβαση σε αυτές τις επιθυμίες, θα κάνει το λαό ό,τι θέλει».
Επινοήθηκαν στη συνέχεια τεχνικές από ψυχαναλυτές για να εισχωρήσουν στο μυαλό και στον μυστικό εαυτό των καταναλωτών. Προϊόντα συνδέθηκαν με επιθυμίες και το μάρκετινγκ εταιριών βασίστηκε σε ψυχολογικές έρευνες. Η Άννα Φρόιντ υποστήριζε ότι το περιβάλλον ενισχύει την προσωπικότητα και πως τα προϊόντα ικανοποιούν επιθυμίες και δίνουν μια κοινή ταυτότητα. Δόθηκε από την κυβέρνηση βάρος στην προώθηση μιας στρατηγικής για τη δημιουργία μιας σταθερής κοινωνίας. Ο επικεφαλής ψυχαναλυτής αυτής της στρατηγικής αναφέρει: «το άτομο καθησυχάζει τις ανησυχίες του ξοδεύοντας.»
Συνδυάζοντας ένα προϊόν με τους φόβους και τις επιθυμίες του καταναλωτή
Αν μπορέσεις να κωδικοποιήσεις την παρουσίαση ενός αντικειμένου με τρόπο που να αγγίζει τις
βαθύτερες επιθυμίες, αλλά και να εκμεταλλεύεται -εξορκίζοντάς τους- τους βαθύτερους φόβους του καταναλωτή, τότε μέσα του το προϊόν συνδέεται μια και καλή με την ψευδαίσθηση της ασφάλειας και της σιγουριάς. Με μικρές καθημερινές αναμνηστικές δόσεις (έχετε αναρωτηθεί γιατί οι διαφημίσεις επαναλαμβάνονται τόσο υπερβολικά πολλές φορές;) η σύνδεση αυτή ισχυροποιείται και παραμένει.
Ο ίδιος ο Μπερνέζ άλλωστε πίστευε πως όταν κάτι επαναλαμβάνεται συνεχώς στα μαζικά κοινωνικά στρώματα, τότε ακόμη και αν το επαναλαμβανόμενο είναι κάτι μη συμφέρων για την κοινωνία αυτή λειτουργώντας με τα ένστικτα της μάζας και επειδή το ακούει τόσες φορές, το οικειοποιείται οπότε δεν το θεωρεί πλέον τόσο κακό.
Διαμορφωτής των αναγκών και των ανησυχιών μας
Ο δρόμος είχε πια ανοίξει και μια νέα σελίδα είχε γυρίσει για όλους μας. Το ίδιο μοντέλο άρχισε να εφαρμόζεται σε εκατοντάδες άλλες περιπτώσεις, μια νέα επιστήμη γεννήθηκε και ανδρώθηκε, ώσπου έμαθε όλους τους τρόπους να μας "πουλάει" με άνεση οτιδήποτε, από τσιγάρα και αυτοκίνητα μέχρι τη δημόσια εικόνα προέδρων, ακόμη και τις ίδιες μας τις απόψεις ή την επιθυμία μας για πόλεμο ή ειρήνη. Έκτοτε η νέα μέθοδος εξακολουθεί να διαμορφώνει καθημερινά τεχνητές "ανάγκες", να καθορίζει τα ρούχα που φοράμε, την τροφή που προτιμάμε, τα κόμματα που ψηφίζουμε, ακόμη και τις ερωτικές μας προτιμήσεις και πολλές από τις βαθύτερες πεποιθήσεις που νομίζουμε αφελώς για ολότελα δικές μας.
Από τότε, στρατιές ολόκληρες παθιασμένων στελεχών συνεδριάζουν καθημερινά για να αποφασίσουν τι συμφέρει να μας αρέσει περισσότερο την επόμενη χρονιά (ή δεκαετία). Αποτέλεσμα αυτής της ακλόνητης εργατικότητας είναι η άλωση τις τελευταίες δεκαετίες ακόμη και χώρων της τέχνης, που παραδοσιακά αντιστεκόταν (ο Bernays την είχε βέβαια προβλέψει και αυτή). Έτσι σήμερα π.χ. στη δημόσια μουσική σκηνή κυριαρχούν κυρίως κατασκευασμένοι 'καλλιτέχνες', επίτηδες ανούσιοι αλλά έντεχνα πλασαρισμένοι. Όσο για τον ρόλο του καταναλωτή, αυτός συνήθως χειροκροτεί και 'απολαμβάνει', εν μέρει γιατί βρίσκεται σε διαρκή ύπνωση, και εν μέρει γιατί δεν έχει πια κριτήρια για να συγκρίνει το ασήμαντο με το μέτριο ή το εξαιρετικό.
Έρευνα αγοράς, target groups, όλες οι πρωτότυπες συλλήψεις του Bernays κυριαρχούν ακόμη στις τεχνικές της εξουσίας. Γεγονός παραμένει πως οι νεόκοπες αρχές του Φροϋδισμού επηρέασαν έκτοτε βαθιά Εταιρίες και Κυβερνήσεις, οδηγώντας στη σημερινή πραγματικότητα, όπου ακόμα και οι εκλογές σε μια επαρχιακή χώρα της περιφέρειας γίνονται μόνο όταν οι τεχνικοί των στατιστικών δώσουν τα κατάλληλα 'νούμερα', κάτι τουλάχιστον αστείο για ένα πολίτευμα που προτιμά να ονομάζεται δημοκρατικό. Φυσικά σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί κανείς να κατηγορήσει την θεωρία της Ψυχανάλυσης και τον ιδρυτή της για τις μετέπειτα εξελίξεις, πολύ περισσότερο δε μιας και ο ίδιος ο Freud αντιπαθούσε την Αμερική (διαίσθηση ίσως;), την θεωρούσε μάλιστα ένα 'γιγαντιαίων διαστάσεων λάθος'. Παρόλα αυτά, και για να αποδώσουμε τα εύσημα στον ποιητή, τελικά μάλλον συνέβη αυτό που επισημαίνει το εύστοχο στιχάκι: 'τα όνειρα σου μην τα λες, γιατί μια νύχτα κρύα -μπορεί και οι φροϋδιστές να ’ρθούν στην εξουσία'.
Το θέμα φυσικά είναι τεράστιο και οι προεκτάσεις του ατελείωτες γι’αυτό και ελπίζω σε μια ακόμη γόνιμη συζήτηση στην περιοχή των σχολίων.
Οι επιθυμίες μας είναι πράγματι δικές μας ή δημιουργούνται στο υποσυνείδητο;
Είμαι της άποψης πως πρέπει να κατευνάσουμε όσο μπορούμε τις επιθυμίες μας και να σκεφτούμε
αν είναι πραγματικά δικές μας. Ειδικά στις μέρες μας που η επιστήμη έχει προχωρήσει τόσο που οι διαφημιστές όχι μόνο χρησιμοποιούν τις τεχνικές του Bernays αλλά μας αποθηκεύουν επιθυμίες στον εγκέφαλο δείχνοντας μας εικόνες για ένα χιλιοστό του χιλιοστού του δευτερολέπτου που τα μάτια δεν μπορούν να δουν αλλά το μυαλό τα καταγράφει υποσυνείδητα.
Το ξέρατε ότι στην ελληνική νομοθεσία υπάρχει διάταξη που απαγορεύει τη χρήση υποσυνείδητων μηνυμάτων στη διαφήμιση? Βέβαια στη πραγματικότητα κανείς δε τα ελέγχει..
Πλέον εδώ και 30 χρόνια οι διαφημίσεις είναι το ένα κομμάτι όπου χρησιμοποιούνται οι τεχνικές του Bernays. Τα άλλα είναι η πολιτική και η οικονομία.
Γιατί για σκεφτείτε...Τόσο καιρό(σχεδόν 2 χρόνια) ακούμε για οικονομική κρίση που έρχεται κτλ και μόλις ήρθε τελικά χτυπώντας την τσέπη μας εμείς τη δεχθήκαμε σαν μια παλιά συμμαθήτρια που απλά είχαμε χρόνια να δούμε από κοντά!!!
Και όχι μόνο αυτό, συνέχεια επαναλαμβάνονται φράσεις για τρομοκρατία ή για ύπαρξη πυρηνικών από κάποια κράτη (και πολλά άλλα παραδείγματα) ώστε όταν οι βιομηχανίες θα εισβάλλουν με τη βοήθεια του πολέμου στις χώρες αυτές ο κόσμος να μη διαμαρτύρεται καθώς όλα αυτά θα του είναι τόσο οικεία ακόμη και αν ξέρει ότι είναι τόσο άδικα, τόσο ψεύτικα και γίνονται όλα για το χρήμα.
Τέλος θα αναφέρω απλά ότι οι καλύτεροι μελετητές του Bernays στον κόσμο είναι αυτοί που βγάζουν τους λόγους των παγκόσμιων οικονομικών και πολιτικών ηγετών. Προσέχουν κάθε λέξη και πως αυτή υποσυνείδητα θα κατευνάσει τους φόβους μας και τα πιο βίαια ένστικτά μας ώστε να μας δημιουργήσουν πλαστές επιθυμίες. Μάλιστα αναλογιστείτε πως τα βιβλία αυτά υπάρχουν από την 2η-3η δεκαετία του 20ου αιώνα δηλαδή κάποιοι τα χρησιμοποιούν εδώ και έναν αιώνα περίπου...κι έτσι οι άνθρωποι νιώθουν φυτοευτυχισμένοι χωρίς όμως να μπορούνε να ξεχωρίσουν τις δικές τους επιθυμίες από αυτές που τους κατασκεύασαν για να τους έχουν φυτά!!
Αποσπάσματα από βιβλία του Bernays
Ας δούμε και μερικά χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τα βιβλία του Bernays "Προπαγάνδα", "Κατασκευάζοντας τη Συναίνεση", "Αποκρυσταλλώνοντας την Κοινή Γνώμη"(αλήθεια πόσο ειλικρινής είναι οι τίτλοι των βιβλίων του!) :
«Ο συνειδητός και ευφυής χειρισμός των οργανωμένων συνηθειών και των απόψεων σχετικά με τις μάζες είναι ένα σημαντικό στοιχείο στη δημοκρατική κοινωνία. Εκείνοι που χειρίζονται αυτόν τον απαρατήρητο μηχανισμό της κοινωνίας αποτελούν μια αόρατη κυβέρνηση που αποτελεί την πραγματική δύναμη που κυβερνά ολόκληρη τη χώρα.»
«Κυβερνόμαστε, τα μυαλά μας είναι φορμαρισμένα, οι προτιμήσεις είναι ήδη διαμορφωμένες, οι ιδέες μας είναι προτεινόμενες, κατά ένα μεγάλο μέρος από τα άτομα δεν έχουμε ακούσει ποτέ για αυτά. Αυτό είναι ένα λογικό αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο η δημοκρατική κοινωνία μας οργανώνεται.
Οι τεράστιοι αριθμοί των ανθρώπινων όντων πρέπει να συνεργαστούν κατά αυτόν τον τρόπο εάν πρόκειται να ζήσουν μαζί ως ομαλά λειτουργούσα κοινωνία.
Οι αόρατοι κυβερνήτες μας είναι, σε πολλές περιπτώσεις, απληροφόρητοι της ταυτότητας των συντροφικών μελών τους στο εσωτερικό γραφείο.»
«Η οργάνωση της δημοκρατίας μας είναι τέτοια , ώστε τα μυαλά των πολιτών να μπαίνουν σε καλούπια»
«Η καλή διακυβέρνηση μπορεί να πουληθεί προς μια κοινωνία, ακριβώς όπως και κάθε άλλο αγαθό»
«Ο μέσος πολίτης είναι ο πιο ευαίσθητος αισθητήρας που υπάρχει επί της γης. Ο ίδιος του ο νους είναι το μεγαλύτερο φράγμα ανάμεσα σ’ αυτόν και την πραγματικότητα. Μέσα στο μυαλό του υπάρχουν στεγανά διαμερίσματα, αδιαπέραστα από τη λογική. Η τάση του για απόλυτες απόψεις είναι το εμπόδιο που τον κάνει να μην λειτουργεί με βάση τη σκέψη και την εμπειρία του, αλλά μόνο με μαζικές αντιδράσεις»
Πηγή: Ψυχολογία των μαζών και προπαγάνδα - RAMNOUSIA
A gang of kids find a strange house with an overgrown
garden where they play. Only once do they meet the man who lives there, a
dead-beat alcoholic with a free and easy spirit who welcomes them. The children
see him as a romantic character in stark contrast to their neurotically house
proud parents.
Για την κρίση και τις αναλογίες της με την κρίση του 1929.
Προβλήθηκε σε εκδηλώσεις του Block στην Αθήνα (το μάρτιο του 2009) και στη
Θεσσαλονίκη (το μάιο του 2009).
Το ντοκιμαντέρ αυτό αποτελεί μια συνοδευτική προσπάθεια του
βιβλίου «Οι Άνθρωποι που Κύκλωσαν το Άλφα», το οποίο έχει στόχο την
αποκατάσταση της ιστορικής μνήμης της αναρχικής αντίστασης στη φρανκική
δικτατορία. Το χρονικό διάστημα που καλύφθηκε εδώ πέρα -απ’ το 1939 ως το 1963-
δεν εξιστορήθηκε πλήρως, αλλά περιορίστηκε στο υλικό που συγκεντρώθηκε κατά τις
επαφές μας, στην προσπάθεια μας να συλλέξουμε στοιχεία για το βιβλίο...
Περισσότερες πληροφορίες για το ντοκιμαντέρ και το βιβλίο,
επισκεφτείτε το σάιτ του δημιουργού:
Η Απαγορευμένη Εκπαίδευση (La Educacion Prohibida) είναι ένα ανεξάρτητο ντοκιμαντέρ
που κυκλοφόρησε το 2012. Περιγράφει ποικίλες εναλλακτικές πρακτικές εκπαίδευσης
και αντισυμβατικά σχολεία στη Λατινική Αμερική και την Ισπανία, και περιλαμβάνει
εκπαιδευτικές προσεγγίσεις όπως η λαϊκή επιμόρφωση, το σύστημα Μοντεσσόρι, η προοδευτική
εκπαίδευση, η εκπαίδευση Βάλντορφ, η κατ οίκον διδασκαλία. Το ντοκιμαντέρ χωρίζεται
σε 10 θεματικά επεισόδια, που το καθένα παρουσιάζει μια διαφορετική πτυχή της εκπαίδευσης
στο πλαίσιο του σχολείου και έξω από αυτό. Τα θέματα περιλαμβάνουν την ιστορία του
σχολικού συστήματος, την εξουσία και δύναμη στα σχολεία, την αξιολόγηση και το διαχωρισμό
των μαθητών, την κοινωνική λειτουργία των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς και το
ρόλο των εκπαιδευτικών και των οικογενειών. Η ταινία περιέχει σχεδόν 30 λεπτά κινουμένων
σχεδίων και μια φανταστική δραματοποιημένη ιστορία που συνδέει τα επεισόδια. Είναι
η πρώτη Ισπανική ταινία που χρηματοδοτήθηκε μέσω της μεθόδου πληθοχρηματοδότησης
και προβλήθηκε ταυτόχρονα σε 130 πόλεις, σε 13 χώρες, με συνολικό αριθμό 18.000
θεατών μέσα σε μια μέρα.
Τα τρία προσωπικά αγαπημένα μου παρακάτω με μικρή διαφορά απ'τα υπόλοιπα. Αν και επιβάλλεται να ακούσετε όλο το δίσκο και με τη σειρά (Μαζί με την απίστευτη αφήγηση του μικρού Αλέξανδρου ανάμεσα στα κομμάτια).
Έχει πάρει το μάτι σας τη καινούρια καμπάνια της διεθνούς αμνηστίας ? Πρόκειται για μια σειρά από σοκαριστικές φωτογραφίες που αποτυπώνουν διάφορα περιστατικά βίας, εκμετάλλευσης και κατάχρησης εξουσίας ανά τον κόσμο. Σκοπός τους προφανώς να "ξυπνήσουν" τον θεατή που περπατά αμέριμνος στους δρόμους της Ευρώπης και του "πολιτισμένου κόσμου" και να του υπενθυμίσουν τη φρίκη που βιώνουν σε συνάνθρωποί μας σε κάθε γωνιά του πλανήτη.
Στοχεύει προφανώς στη δύναμη που έχει η εικόνα στο να εκφράσει και να προκαλέσει στον δέκτη έντονα συναισθήματα, να σοκάρει δηλαδή για να μεταδώσει πιο καθαρά το μήνυμα. Το αν επιτυγχάνει το σκοπό του ή τελικά προσκρούει πάνω σε ένα υπνωτισμένο κοινό που θα σοκαριστεί για πέντε λεπτάκια και μετά θα συνεχίσει αμέριμνο τη βόλτα του "αφού έχει και δικά του βάσανα", μένει αναπάντητο.
Πάντως με μια πρόχειρη καταγραφή αντιδράσεων συμπεραίνει κανείς ότι στη πλειοψηφία δημιουργείται αποστροφή στη θέα τέτοιων εικόνων. Το θέμα είναι όμως, αν τελικά, όπως γίνεται και με τις διαφημίσεις, κάτι "πουλάει" πιο πολύ σε σχέση με κάτι άλλο. Στον καπιταλιστικό κόσμο που καταντήσαμε να ζούμε, φαίνεται ότι υπάρχει και βαθμός ευαισθησίας ανάλογα με την εικόνα που θα πέσει στην αντίληψή μας , και το θύμα που επιζητεί τον οίκτο μας.
Έτσι ομάδες πληθυσμών που πια συνηθίσαμε την εξαθλίωση τους,π.χ. οικονομικοί μετανάστες από τα βάθη της Ασίας, βαφτίζονται ως "λαθρομετανάστες" και κάθε εικόνα κακοποίησης τους, φαίνεται να μην μας αγγίζει τελικά τόσο πολύ. Τρανό παράδειγμα τα αντανακλαστικά ακόμα και των πιο ευαισθητοποιημένων κοινωνικά χώρων στη δολοφονία του Σαχζάτ Λουκμάν, στους εργάτες-σκλάβους της Μανωλάδας κ.α. σε σχέση με την δολοφονία ενός ανθρώπου που μέχρι πριν δεν άνηκε στα συνηθισμένα θύματα. Υπάρχουν χιλιάδες ακόμα παραδείγματα που δείχνουν την επιλεκτική ευαισθησία μεγάλου τμήματος του πληθυσμού σε ότι είναι αμόλυντο, γλυκό και όμορφο στη μέση αστική αντίληψη. Έτσι το κοριτσάκι με τα ξανθά μαλλιά και το λευκό δέρμα που κλάπηκε από τους γονείς του και έχει μονοπωλήσει τα δελτία των 8, δεν θα συγκλονίσει τόσο τους γονείς όσο χιλιάδες παιδιά που έχουν συρθεί σε δουλεμπόριο σε χώρες που η εκμετάλλευση, η καταπίεση και η αποικιοκρατικές λογικές και συνθήκες, είναι συνήθεια αιώνων.
Δυστυχώς επειδή στο σύστημα που ζούμε όλα έχουν τιμή και ενός κάποιου "μετοχές" στο "κοινωνικό χρηματιστήριο", βάλαμε τιμή και στους ανθρώπους ανάλογα με το που ζούνε, τι οικονομική δυνατότητα έχουν και αν ήταν φιλήσυχοι ή ταραξίες και "βρώμικοι". Κοινώς ζούμε τον κοινωνικό κανιβαλισμό και ρατσισμό σε όλο του το μεγαλείο..
Τέλος, σε ειρωνικό πάντα τόνο προτείνω να συνεχιστεί και στην Ελλάδα αυτή η διαφημιστική καμπάνια, με κάποιες προσθήκες όμως. Επειδή είναι της μόδας τελευταία ο ανθρωπισμός σε δόσεις και οι θαμώνες των χλιδάτων και "σικ" καφετεριών , αναγνώστες λιφο και λοιποί ευαισθητοποιημένοι ατενιστας είναι κατά βάθος μεγάλοι επαναστάτες ( στα πλαίσια του νόμου βέβαια και αφού καταδικάσουν τη βία απ'όπου προέρχεται) προτείνω την ενίσχυση της καμπάνιας με εικόνες όπως η παρακάτω (από τις πιο "light" που βρήκα). Αν λοιπόν είναι τόσο ευαίσθητοι με τα παιδάκια στη Τανζανία που κουβαλούν όπλα από πέντε χρονών, θα δείξουν την ίδια ευαισθησία όταν αράζουν στη πλατεία Καρύτση (και όπου αλλού για να μην τσουβαλιάζω - νεοφιλελέδες υπάρχουν παντού-) και βλέπουν φάτσα-κάρτα εικόνες από διαδηλωτές που χτυπιούνται μερικά μέτρα πιο δίπλα? Τέτοιες εικόνες βέβαια τον τελευταίο καιρό τις συνηθίσαμε ΟΛΟΙ και αυτό είναι το χειρότερο...
Όταν σε μία χώρα διοργανώνονται γκαλά μουσικού ενδιαφέροντος με χρηματικά έπαθλα που αγγίζουν τα 30.000 δολάρια, βασισμένα στην “καλλιτεχνική αξία”, τότε ή στραβός είναι ο γυαλός ή στραβά αρμενίζουμε. Πως ακριβώς κοστολογείται η καλλιτεχνική αξία; Και ποιο τελικά είναι το κριτήριο όλων αυτών των σαλτιμπάγκων που μαζεύονται σε αυτά τα φάνσι σουαρέ; Διαβάζουμε την απάντηση των Godspeed You! Black Emperor, μετά την βράβευσή τους με το Polaris Music Prize. Για την ιστορία τα χρήματα που “κέρδισαν” θα τα διαθέσουν ώστε να φτιαχτούν μουσικές υποδομές στις φυλακές τους Κεμπέκ:
Γειά σου Καναδά.
Γειά σας μουσικοί.
Ευχαριστούμε για την υποψηφιότητα και ευχαριστούμε για το βραβείο – είναι πολύ ωραίο να αναγνωρίζεσαι στην Μητέρα Πατρίδα, ειδικά όταν νιώθεις πολλές φορές ξένος εδώ. Ένα μεγάλο μπράβο σε όλους εσάς που υποστηρίζεται τις εγχώριες μπάντες και που κάνετε τα πάντα για να γίνουν γνωστές, γιατί αυτή η στήριξη είναι πολύτιμη, απαραίτητη και σημαντική.
Να εκφράσουμε επίσης και την εκτίμησή μας σε όλους τους ανεξάρτητους μουσικούς και παραγωγούς, γιατί είναι μια πολύ δύσκολη δουλειά, και εξάλλου όλοι είμαστε ανεξάρτητοι πια. Έτσι δεν είναι; Όλοι δεν πέφτουμε και σηκωνόμαστε και αγωνιζόμαστε αυτές τις δύσκολες μέρες;
Οπότε ναι, είμαστε ευγνώμονες και ταπεινοί, αλλά ταυτόχρονα και ντροπαλοί που χρειάζεται να παραπονεθούμε για την αναγνώρισή μας, αλλά -ΓΑΜΩΤΟ- εδώ και 20 χρόνια κινούμαστε στα όρια της πειραματικής μουσικής! Και το “είναι μια πραγματικά εκπληκτική σκηνή και αυτό που πραγματικά χρειάζεται είναι μια τελετή βραβείων” δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό μας.
3 γρήγορες παρατηρήσεις με τις οποίες σχεδόν όλοι θα συμφωνήσουν
το να διοργανώνεις μια τελετή βράβευσης σε περίοδο κρίσης και ομαλοποιημένης ύφεσης είναι κάτι παράδοξο
το να διοργανώνεις μια τελετή βράβευσης όπου οι μουσικοί διαγωνίζονται για μια μεγάλη επιταγή, δεν εξυπηρετεί τον σκοπό της μουσικής
το να ζητάς από την πολυεθνική ΤΟΥΟΤΑ να καλύψει τα έξοδα της τελετής, όταν όλο το καλοκαίρι το λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής είναι σε live streaming στο Internet είναι ΕΝΤΕΛΩΣ ΠΑΡΑΝΟΪΚΟ και έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την υπάρχουσα τρομακτική κατάσταση
Η εποχή είναι δύσκολη για όλους και η καθημερινότητα των μουσικών είναι το τελευταίο πράγμα που χρειάζεται δραστικά μέσα βελτίωσης. Αν, όμως, αν η ουσία αυτού του βραβείο και αυτής της τελετής είναι κάτι παραπάνω από την αναγνώριση του κόπου των μουσικών εκφρασμένου σε χρήματα, τότε ίσως την επόμενη φορά θα πρέπει να διοργανωθεί σε μια μικρότερη αίθουσα χωρίς εταιρείες χορηγούς και χωρίς τους ειδήμονες της τέχνης. Ίσως και η τελετή να μην χρειάζεται, αλλά η αναγνώριση αυτή να γιορτάζεται πραγματικά κάποια στιγμή και σε ένα μέρος όπου η ουσία δεν θα είναι τα εύκολα λεφτά και ένα φιλικό χτύπημα στην πλάτη.
Δώστε τα λεφτά στα παιδιά να κάνουν τα δικά τους πάρτυ ή στους ηλικιωμένους να γράψουν έπη, καλύτερα. Αφήστε, όμως, τους μουσικούς να δημιουργήσουν απαλλαγμένους από επουσιώδη μέσα. Για να περιοριστούν οι σταρ που δημιουργούν μόνο όταν έχουν τις κρατικές επιχορηγήσεις τέχνης στην τσέπη.
Εμείς από την μεριά μας, θα χρησιμοποιήσουμε τα λεφτά, για την υλοποίηση ενός προγράμματος, όπου όλοι οι φυλακισμένοι στις φυλακές του Κεμπέκ, θα μπορούν να έχουν στην διάθεσή τους μουσικά όργανα.
.jpg)
